Technologie oplossing voor stijgende zorgvraag

Naast hervormingen is de impact van technologische innovaties op de gehele gezondheidszorg enorm geweest. Waarschijnlijk is er geen behandelaar te bekennen voor wie onderzoeken, uitslagen, behandelingen of controles  niet op de één of andere manier drastisch zijn vereenvoudigd, verbeterd of versneld als gevolg van deze innovaties. Met alle positieve effecten voor de betreffende patiënten: minder invasieve behandelingen, minder ligdagen en snellere uitslagen en resultaten.  Ook op de zorg buiten de behandelkamer hebben technologische innovaties steeds meer invloed op het doen en laten van zowel de verzorgenden als van de vele (potentiële) patiënten.

Domotica

Domotica omvat alle apparaten en infrastructuren in en rond woningen, die elektronische informatie gebruiken voor het meten, programmeren en sturen van functies ten behoeve van bewoners en dienstverleners.Er zijn genoeg voorbeelden te geven waardoor domotica niet meer is weg te denken in de toekomst van de zorg: het automatisch in- en uitschakelen van verwarming, verlichting, elektrische apparaten en systemen voor alarmering vergroten de zelfstandigheid van cliënten. Domotica zorgt hierdoor voor meer eigen regie bij de cliënt, vermindert de werkdruk van de zorgverlener en maakt het werk fysiek minder zwaar.

Robotica

Waar domotica cliënten en zorgverleners ondersteunt, kunnen robots taken  overnemen en uitvoeren. Robotica is de tak van de mechatronica die zich bezighoudt met theoretische implicaties en praktische toepassingen van robots in de ruimste zin van het woord.

Er zijn verschillende robots die nog niet te koop zijn, maar wel worden getest op ouderen. Ze bieden praktische hulp. Er is een robot met 16 vingers die haren wast en een robot die de verzorger helpt om zwakke mensen in en uit het bed of de rolstoel te tillen. Er is ook een robot, de Mobiserv, die rondrijdt in huis (of de instelling) en vraagt of de bewoner al gegeten heeft, er bewogen moet worden en of het gas wel uit is. Hij meldt het bovendien wanneer er iemand voor de deur staat en wanneer het favoriete televisieprogramma begint. Deze zorgrobots komen veelal uit Japan, Italië en Amerika – landen die er al vijftien jaar mee bezig zijn.

Robots kunnen patiënten  straks onder andere activeren en entertainen. Hierbij is het nadrukkelijk niet de bedoeling om zorgverleners te vervangen, maar is de robot een aanvulling op de bestaande zorg en neemt deze slechts die taken over waar  zorgverleners geen tijd voor hebben. Verder kunnen robots patiënten ondersteunen als coach met het doen van oefeningen, of om te helpen herinneren om voorgeschreven medicijnen in te nemen.

Nanotechnologie

Met nanotechnologie maken onderzoekers structuren en deeltjes waarvan minstens 1 afmeting hooguit zo'n 100 nanometer is. 1 nanometer is 1 miljoenste millimeter, ongeveer 80.000 keer kleiner dan de dikte van een menselijke haar. Op nanoschaal krijgen materialen unieke eigenschappen: ze worden bijvoorbeeld ultrasterk, extreem zuinig of waterbestendig.

Nanowetenschappers hebben zo laboratoria op postzegelformaat ontwikkeld. De minuscule meetinstrumenten worden al gebruikt binnen de gezondheidszorg. Ze zijn snel, nauwkeurig en makkelijk in het gebruik. Patiënten met een bipolaire stoornis of bijvoorbeeld nierpatiënten worden nu al geholpen doordat deze “labs-on-a-chip” gebruikt kunnen worden om lithium, natrium, kalium, calcium en magnesiumconcentraties in het bloed te bepalen. Er zijn ook chips beschikbaar die de invloed van medicijnen op kankercellen meten.

Quantified Self

Nanotechnologie speelt samen met andere technische disciplines ook een rol in de opkomst van Quantified Self. NBIC-convergentie, of, op zijn Amerikaans: Newbic. Newbic staat voor het samenkomen van vier wetenschappelijke stromingen: nanotechnologie, cognitieve hersenwetenschap, biotechnologie en, niet te vergeten, informatie- en communicatietechnologie. In eerste instantie ontwikkelden deze disciplines zich apart van elkaar. Maar na verloop van tijd begonnen ze in toenemende mate met elkaar verweven te raken. Zo ver dat de Amerikaanse Nationale Science Foundation (NSF) inmiddels spreekt over een nieuw tijdperk in de geschiedenis van de mensheid.

Is ons leven in de toekomst wellicht een bouwpakket? Binnenkort zijn we technisch in staat de werkelijkheid naar eigen wens te ontwerpen, opbouwen en verbouwen. Indien nodig kunnen we dat molecuul voor molecuul. Het nieuwe tijdperk zal daarmee traditionele scheidslijnen doorbreken: mens-dier, jong – oud, echt – kunstmatig, gezond – ziek, genezen – verbeteren, leven – dood, mens – machine. Hierdoor zal het technologisch nieuwe tijdperk ook maatschappelijke en ethisch een enorme impact hebben. Ik hoop dat ik op mijn vijfentachtigste de vruchten ervan kan plukken en dat ze niet te zuur zijn!

Maaike Straathof