Het is de afgelopen zes jaar niet gelukt om zorg waarvan het effect niet vaststaat en die medisch niet noodzakelijk is, uit het basispakket te halen. In 2013 introduceerde pakketbeheerder Zorginstituut Nederland het programma Zinnige Zorg, maar dit heeft nauwelijks kostenbesparingen opgeleverd. Het Zorginstituut schatte de besparingen op potentieel 265 miljoen euro en de Algemene Rekenkamer komt uit op maximaal 82 miljoen euro. Het Zorginstituut laat in een reactie weten het eens te zijn met de Algemene Rekenkamer. De verbeteringen in de praktijk komen moeizaam tot stand.
Algemene Rekenkamer: ‘Sturen op zinnige zorg veranderde praktijk niet’
woensdag 14 oktober 2020
4 min
Onderzoek van de Algemene Rekenkamer wijst uit dat het programma de verwachtingen niet heeft waargemaakt. Daarom is de conclusie: stop ermee of kies voor een fundamenteel andere aanpak. Het doel, voorkomen dat patiënten onnodige of niet-werkende behandelingen krijgen, wordt op deze manier niet bereikt.
Alleen als er een concreter programma wordt opgezet en scherp wordt gestuurd op resultaat - vermindering van niet-gepast gebruik van zorg - kan dit doordringen tot de praktijk van de behandelkamer. Dat kan het ook bijdragen aan de kwaliteit van zorg en beheersing van de uitgaven.
Reactie Zorginstituut Nederland
'Het is gelukt om het belang van zinnige zorg breed te agenderen, maar het daadwerkelijk terugdringen van niet-effectieve zorg blijkt in de praktijk een stuk lastiger te zijn', stelt Zorginstituut Nederland in een reactie. 'Het programma Zinnige Zorg is in 2014 gestart om niet-effectieve of niet-gepaste zorg in het basispakket op te sporen en terug te dringen. De verbeteringen waarover het Zorginstituut tot nu toe afspraken heeft gemaakt met de partijen, komen in de praktijk echter langzaam tot stand. Daarover zijn de Algemene Rekenkamer en het Zorginstituut het eens. Op basis van eigen ervaringen en inzichten zijn wij daarom eerder dit jaar begonnen met het doorvoeren van een aantal veranderingen om onze activiteiten in het kader van Zinnige Zorg effectiever te maken. Het rapport van de Rekenkamer heeft dit proces versneld.'
Nieuw programma
Naast het programma Zinnige Zorg is er inmiddels een nieuw programma geïntroduceerd, Zorgevaluatie en Gepast Gebruik, waarvan de minister voor Medische Zorg en het Zorginstituut veel resultaat verwachten. Maar de Algemene Rekenkamer wijst erop dat beide programma’s sterk op elkaar lijken en vindt het aannemelijk dat het nieuwe programma op dezelfde problemen gaat stuiten.
Geen duidelijke meerwaarde
In het programma Zinnige Zorg heeft het Zorginstituut in kaart gebracht welke diagnosetests, behandelingen en operatieve ingrepen vergoed worden vanuit het basispakket, terwijl ze niet aantoonbaar effectief zijn of geen duidelijke meerwaarde hebben voor de patiënt. Studies geven aan dat dit voor ongeveer de helft van alle diagnostische verrichtingen en behandelingen in de medisch-specialistische zorg opgaat. 'Burgers betalen verplicht premie voor hun basisverzekering en mogen verwachten dat die niet wordt gebruikt voor zorg die niet effectief of noodzakelijk is', aldus de Algemene Rekenkamer.
Doorvoeren verbeteringen te vrijblijvend
Het Zorginstituut werkt in dit programma samen met huisartsen, medisch specialisten, zorgverzekeraars en patiënten. Door niet-gepast gebruik van verzekerde zorg te verminderen, zou de doelmatigheid van het basispakket toenemen. Eerder verwachtten het Zorginstituut en de minister van VWS er veel van; de opdracht was om met het programma vanaf 2017 jaarlijks 225 miljoen te besparen.
Maar al snel na de start van het programma, in 2015, liet de minister dit varen. Hierdoor stonden de partijen die in het programma samenwerkten ook niet meer onder druk om daadwerkelijk tot kostenbesparingen te komen. Het doorvoeren van verbeteringen werd vrijblijvender. De Rekenkamer mist daarbij een strategie van het Zorginstituut over de inzet van zijn bevoegdheden als veldpartijen de verbeteringen niet uitvoeren.
Nauwelijks verandering in praktijk
De kennis die via het programma Zinnige Zorg is opgedaan, heeft zo vooral geresulteerd in aanpassing van medische richtlijnen en patiëntenvoorlichting. Voorstellen drongen desondanks niet door tot de praktijk, waardoor er geen betekenisvolle financiële besparingen zijn gerealiseerd. Regelmatig ontbrak ook het draagvlak om belangrijke verbeteringen door te voeren. Daadwerkelijke veranderingen in de huisartsenpraktijk en het ziekenhuis bleven hierdoor uit.
Links: Rapport Algemene Rekenkamer: Verzekerd van zinnige zorg, Algemene Rekenkamer: ‘Sturen op zinnige zorg in basispakket bracht geen verandering’, 13 oktober 2020, 'Zorginstituut Nederland: 'Reactie Zorginstituut op Zinnige Zorg-rapport Rekenkamer', 13 oktober 2020, Skipr: ‘Rekenkamer: ‘Sturen op zinnige zorg faalt’ , 13 oktober 2020
Bij het thema van dit artikel betrokken organisaties
Lees verder - met dit thema
NZa verdenkt ziekenhuis van declaratiefraude
26 jun 2014 1 minDe Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) vermoedt fraude met declaraties door een ziekenhuis. De zorgautoriteit heeft…
Lees verder »
Facilitair Management in de praktijk, kostenpost of toegevoegde waarde?
18 jun 2014 4 minVeel praktijkhouders hebben bij het horen van de term “facilitair management” niet meteen een helder beeld van wat…
Lees verder »
‘Weer massaontslag in de zorg: 55.000 banen in gevaar’
16 jun 2014 2 minActiZ, de werkgeversorganisatie in de zorg, verwacht dat er volgend jaar in totaal zo’n 55.000 mensen hun baan…
Lees verder »
“Duur ziekenhuis doet te vaak werk van huisarts”
22 mei 2014 2 minZiekenhuizen voeren jaarlijks tienduizenden behandelingen uit die ook veel goedkoper door een huisarts zouden…
Lees verder »
Winst zorgverzekeraar VGZ ruim verdrievoudigd
12 mei 2014 2 minZorgverzekeraar VGZ, na Achmea de grootste in Nederland, heeft vorig jaar flink meer winst gemaakt. Mede doordat…
Lees verder »
Column Henk Hogeweg: BankEed voor medisch ondernemers?
8 mei 2014 3 minWe konden er in 2007 nog om lachen. Die domme Amerikanen en hun slecht georganiseerde gezondheidszorg. Ik heb het…
Lees verder »
Financiering van startende zorgondernemers een probleem? Welnee!
17 apr 2014 5 minHet is een veelgehoorde klacht. Banken houden de hand op de knip en het wordt steeds moeilijker om een onderneming…
Lees verder »
Nieuwe bekostiging huisartsenzorg heeft nog een lange weg te gaan
17 apr 2014 4 minHet bekostigingsmodel van huisartsen en de multidisciplinaire zorg gaat per 1 januari 2015 op de schop, althans…
Lees verder »
Reactie toevoegen