De noodzaak van nieuwe zorginkoop: Deel 3

De overheid heeft ruim tien jaar geleden met de Zorgverzekeringswet ‘zorginkoop’ geïntroduceerd. Het is een strategisch instrument om, redenerend vanuit een gestandaardiseerd aanbod, de vraag hier enigszins op af te stemmen. De praktijk is echter dat wensen van zorgvragers sterk variëren. De huidige inkoop sluit daar onvoldoende op aan. In de zorginkoop zijn een andere werkwijze en andere vormen nodig. Lees hier deel 1 en deel 2.

Lief en leed delen

Het lijkt soms of het huidige systeem niets heeft opgeleverd. Maar dat is niet waar. “Zorginkoop heeft wel geleid tot een kostenbeheersing van ruim tien procent”, zegt Jan Luuk de Groot, innovatiemanager bij zorgverzekeraar VGZ. “Die kostenbeheersing is belangrijk om de betaalbaarheid van zorg voor iedereen te kunnen blijven garanderen, ook in de toekomst.”

Hij pleit voor een gezamenlijke samenwerkingsagenda voor zorgverzekeraars en zorgverleners. “Dan houden we goed zicht op de gezamenlijke doelen en kunnen we de zorginkoop daar vervolgens op afstemmen. Bij partnerships met zorgverleners hoort dat wij hen proberen te helpen bij tegenvallers, dat we lief en leed delen. Dat moet gemeengoed worden. We moeten daar ook als zorgverzekeraar nog in groeien: in stappen vertrouwen opbouwen. Er wordt hard aan gewerkt”, aldus de Groot.

De noodzaak om verschillende manieren van zorginkoop te ontwikkelen, passend bij de zorgvraag van de burger, neemt verder toe. Daarbij kan de zorg veel leren van andere sectoren, zowel als het gaat om visie als om contractvormen, regievoering en uitvoering van contracten. Zo heeft bij zorginkoop de inkoper weliswaar formeel de regierol, maar vult deze in de praktijk – om verschillende redenen - vaak onvoldoende in. De regierol vergt bij iedere vorm van samenwerken andere competenties, zoals adequaat contracteren; met betrokkenen afstemmen; en informatie, kennis en kunde benutten. En dit op het niveau van de individuele burger, de wijk of regio en zelfs ook landelijk.

Moed en leiderschap

Dit alles begint bij onderling vertrouwen, vooral tussen zorgverleners en zorgverzekeraars. Vertrouwen is nodig voor het aangaan van partnerships voor de lange termijn. De eerste stap naar vertrouwen vergt moed en leiderschap met een visie. Verder vraagt het van iedereen vooral ook doen en doorzetten.

Zorg is ook van en door de politiek. Zij kan wel vinden dat de burger steeds langer in verschillende rollen moet participeren in onze maatschappij, maar dan moet zij wel de juiste kaders schetsen, juiste instrumenten bepalen en deze tijdig blijven aanpassen. Dat vraagt steeds om tijdige en soms pijnlijke keuzes. Vooral ook van de politiek, net als van zorgverleners en zorgverzekeraars.

Alleen door herkenbare keuzes en goede samenwerking kunnen zorgverzekeraar en zorgverleners van waarde zijn en de ‘wenselijke en adequate ondersteuning’ bieden, zodat de burger daadwerkelijk blijft participeren in de maatschappij.

Om dit alles te bereiken moeten we het model voor zorginkoop een nieuwe kans geven, sterk gebruikmakend van partnerships en lange-termijn samenwerkingsrelaties. Daarvoor is een andere werkwijze nodig in zorginkoop en daarnaast ook andere vormen van zorginkoop. Zo rechtdoend aan de veranderende zorgvraag van iedere burger en passend bij onze steeds veranderende samenleving. En de zo belangrijke solidariteit en betaalbaarheid.

Door: Frank Kraus, zelfstandig managementconsultant voor zorginstellingen en zorgverzekeraars. Hij ondersteunt organisaties daarnaast bij het zaken doen in Dubai en de Emiraten.