De toekomst van zelfmetingen in de zorg

Marinka de Jong en Vincent van Pelt zijn werkzaam bij Nictiz en medeauteurs van de whitepaper ‘Zelfmetingen en de Nederlandse gezondheidszorg’. De whitepaper is opgesteld door deelnemers van een werkgroep van het platform Patiënt en eHealth en verkent de ontwikkelingen van zelfmetingen in de zorg. Beide auteurs zien de ontwikkeling van zelfmeetapparatuur als een mogelijkheid om efficiënter te gaan werken in de gezondheidszorg. Voor het zover is moeten er echter nog wel een aantal stappen genomen worden.

In de whitepaper wordt onderscheid gemaakt tussen twee verschillende vormen van zelfmetingen. De ene variant is op initiatief van de patiënt en komt voort uit de behoefte om gezonder te gaan leven. Voorbeelden hiervan zijn diverse apps op de telefoon die de hartslag en/of bloeddruk meten. Een tweede vorm is de variant waarin de patiënt op verzoek van de zorgverlener zijn waarden gaat meten, in veel gevallen met een device. Hierbij kan gedacht worden aan een diabetespatiënt die een meetinstrument mee naar huis krijgt om zijn glucosewaarden te meten.

Betrouwbaarheid

Vooral bij de eerste vorm speelt het vraagstuk van de betrouwbaarheid van de gegevens een rol. Vincent van Pelt: “Dit is voor medici een van de grootste vraagstukken. Er bestaat natuurlijk al iets als een CE-markering voor medische applicaties, maar die garandeert alleen dat het product voldoet aan de Europese eisen, dit zegt niks over de betrouwbaarheid van de gegevens. Een certificeringssysteem zou hierin kunnen voorzien. Er zijn al diverse initiatieven die dit nastreven, maar deze zullen beter op elkaar afgestemd moeten worden.” Dat wil volgens hem niet zeggen dat de gegevens uit zelfmetingen onbruikbaar zijn. “Gegevens verkregen uit zelfmetingen kunnen de medicus wel degelijk een completer beeld geven over bepaalde trends in de ontwikkeling van deze waarden. De huisarts zal zelf de bloeddruk willen meten, maar heeft geen idee wat er zich afspeelt tussen twee meetmomenten in. De extra metingen van de patiënt kunnen bijdragen aan inzicht in de trend,” aldus Van Pelt.

Bruikbaarheid

Een andere vraag die gesteld kan worden is hoe bruikbaar de gegevens die de patiënt meeneemt zijn voor de medicus. Marinka de Jong: “Het is belangrijk dat de vorm en inhoud van de gegevens gestandaardiseerd worden. Een simpel voorbeeld hiervoor is een weegschaal. Als de patiënt een Engels exemplaar heeft, dan meet die het gewicht in een andere eenheid dan waarin de behandelaar werkt. Hier moeten afspraken voor komen die ervoor zorgen dat gegevens uitwisselbaar zijn. Als je wilt dat gegevens niet alleen in het privé- of medische domein gebruikt kunnen worden, moet je zorgen dat beide domeinen op elkaar aansluiten en hetzelfde meten.” Van Pelt en De Jong menen dat de standaarden die in de zorg gebruikt worden als uitgangspunt kunnen worden gebruikt. “Het is logisch dat gegevens uit zelfmetingen aan gaan sluiten bij de medische informatiestandaarden die er al liggen. Zo kunnen gegevens uit beide domeinen het totaalplaatje opleveren,” aldus De Jong.

Effectiviteit

Dan rest nog de vraag of de toename van zelfmetingen daadwerkelijk voor een effectiviteitsslag in de zorg kan zorgen. De angst bestaat namelijk ook dat de belasting voor medici juist groter wordt. Van Pelt deelt deze zorg echter niet: “Er is altijd de angst dat hoe toegankelijker de arts is, des te meer hij wordt belast. Dit was ook de angst bij de introductie van teleconsultatie, maar die angst is ook daar ongegrond gebleken. Bovendien kunnen zelfmetingen de hypochondrische patiënten juist doen inzien dat er niks aan de hand is.” De Jong vult aan: “Juist voor chronisch zieken brengt dit veel voordelen met zich mee. Deze groep mensen heeft minder behoefte aan duiding van de gegevens. Deze mensen weten in veel gevallen zelf ook veel over hun eigen ziekte. Dankzij zelfmetingen krijgt deze groep mensen meer inzicht in de invloed van hun handelen op hun eigen ziektebeeld.”

Hoewel het pad nog niet geëffend is, zien Van Pelt en De Jong zeker mogelijkheden op het gebied van zelfmetingen in de zorg. De toegevoegde waarde zit hem vooral in de integratie van zelfmetingen in de behandelrelatie. Om dit te doen slagen is er dringend behoefte aan standaardisering en uniformiteit.

De whitepaper ‘Zelfmetingen in de Nederlandse gezondheidszorg’ is te downloaden op de website van Nictiz: www.nictiz.nl