Nieuwe Zelfstandigenwet biedt een ‘veilige haven’ onder zeven voorwaarden

dinsdag 27 oktober 2026

timer 4 min

De eis van drie opdrachtgevers kan lastig zijn voor waarnemers die langdurig aan één praktijk of post verbonden zijn. (Foto: Shutterstock)

Zzp’ers en hun opdrachtgevers krijgen een ‘veilige haven’ van zeven voorwaarden die vooraf zekerheid moet geven over werken buiten loondienst. Dat staat in het concept van de nieuwe Zelfstandigenwet, dat het kabinet op 1 oktober 2026 voor de internetconsultatie heeft gepresenteerd. De internetconsultatie loopt tot 29 oktober en de beoogde ingangsdatum van de wet is 1 januari 2028.

Twee toetsen

De wet werkt met twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar de ondernemer. Die moet in het lopende en het voorafgaande kalenderjaar samen minimaal drie reële opdrachtgevers hebben gehad. Daarnaast moet hij een minimumbedrag besteden aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s, en de zakelijke basis moet op orde zijn. De werkrelatietoets kijkt naar de opdracht zelf. Werken beide partijen bewust buiten loondienst samen, en heeft de zzp’er ruimte voor eigen invulling, tijd, plek en risico? Pas als aan alle zeven punten is voldaan, geldt de veilige haven.

Geen verbod

Wie buiten de 'haven' valt, werkt niet automatisch als schijnzelfstandige. ‘De nieuwe wet vervangt de huidige beoordeling van arbeidsrelaties overigens niet’, schrijft Personeelsnet die de toetsen uiteen zet. Een zelfstandige met één of twee opdrachtgevers komt niet door de zelfstandigentoets, maar is daarmee nog geen werknemer. De rechter weegt dan, zoals nu, alle omstandigheden van het individuele geval. Wel moet tijdens de hele opdracht aan de voorwaarden worden voldaan. Een goed contract helpt niet als de zzp’er in de praktijk vaste werktijden krijgt of net als werknemers wordt aangestuurd.

Uurtarief onder druk

Het voorstel heeft gevolgen voor huisartsen- en mondzorgpraktijken, die vaak deels op waarnemers draaien. Tandartspraktijken werken regelmatig met zzp-tandartsen en zelfstandige mondhygiënisten. De toelichting bij de wet bevat het voorbeeld van een zelfstandige zorgmedewerker die zes weken lang veertig uur per week tegen een uurtarief werkt. Zo’n constructie voldoet niet vanzelf aan de eis van werken voor eigen rekening en ondernemersrisico lopen. Ook de eis van drie opdrachtgevers kan lastig zijn voor waarnemers die langdurig aan één praktijk of post verbonden zijn.

Nog veel open

De hoogte van het minimumbedrag voor voorzieningen en een deel van de zakelijke basisvoorwaarden worden later in lagere regelgeving uitgewerkt. Er komt geen overgangsrecht, waardoor lopende afspraken bij invoering direct onder de nieuwe regels vallen. Tot die tijd gelden de bestaande wetgeving en de handhaving door de Belastingdienst.

De zeven voorwaarden voor de veilige haven op een rij:

Zelfstandigentoets (de ondernemer)

Minimaal drie reële opdrachtgevers in het lopende en voorafgaande kalenderjaar samen.
Een nog vast te stellen minimumbedrag voor voorzieningen zoals arbeidsongeschiktheid, aansprakelijkheid en pensioen.
Zakelijke basis op orde: inschrijving bij de KvK, een btw-nummer waar nodig, een zakelijke rekening en zelf factureren.

Werkrelatietoets (de opdracht)

Beide partijen kiezen bewust voor samenwerking buiten loondienst, op papier en in de praktijk.
De zzp’er bepaalt zelf hoe het werk wordt uitgevoerd; de opdrachtgever bepaalt alleen het resultaat.
De zzp’er bepaalt in beginsel zelf zijn werktijden en werkplek, met praktische uitzonderingen.
De zzp’er werkt voor eigen rekening en risico en kan voordeel halen uit efficiënter werken.