Studie Radboudumc: ‘Door videoconsult verandert gezagsrelatie arts-patiënt’

maandag 4 mei 2020

timer 3 min

Voor de inzet van een videoconsult is het belangrijk om te weten hoe de communicatie via een videoverbinding precies verloopt. Daarom onderzochten Dr. Wyke Stommel, universitair docent Language & Communication Radboudumc en haar broer Dr. Martijn Stommel, chirurg in hetzelfde universitair medisch centrum, videoconsulten en conventionele gesprekken in de spreekkamer. Hier kwamen grote verschillen naar voren.

Het Radboudumc wil het videoconsult breder gaan inzetten. Op dit moment zet het ziekenhuis het videoconsult in om met patiënten de uitslag te bespreken. ‘De uitslag van bijvoorbeeld weefsel bij een oncologische operatie kan soms weken duren’, vertelt Martijn Stommel. ‘Veel patiënten zijn al uit het ziekenhuis ontslagen en moeten voor de uitslag van dit onderzoek, een gesprek van tien minuten, weer terugkomen naar het ziekenhuis. Dat is voor veel mensen een belasting.’

Verschillen tussen fysiek contact en videoconsult

Het breed inzetten van het videoconsult zorgt voor meer efficiëntie en komt tegemoet aan de wens van een grote groep patiënten. Om dit te kunnen doen is het belangrijk om te weten hoe de communicatie via een videoverbinding precies verloopt. Of er verschillen zitten tussen fysiek contact en het videoconsult die aandacht vereisen in bijvoorbeeld de opleiding van artsen. ‘Het was duidelijk dat mensen, die bewust kiezen voor een videoconsult, hier over het algemeen tevredener over zijn, net als de artsen’, vertelt Wyke Stommel. ‘Maar we hadden geen idee of het gesprek en de relatie tussen arts en patiënt daarbinnen hetzelfde verlopen.’

‘Videoconsult verloopt informeler’

Studenten Geneeskunde en studenten Communicatie- en informatiewetenschappen analyseerden voor dit onderzoek videoconsulten en de conventionele gesprekken in de spreekkamer tot in detail. Hierbij keken zij naar intonatie, pauzes en de nadruk op woorden. ‘Uit de analyses blijkt dat een videoconsult informeler verloopt dan een conventioneel consult’, vertelt Wyke Stommel. ‘Ook is de rol van de patiënt groter bij een videoconsult. De arts vraagt vaak aan de patiënt of de wond goed hersteld is, terwijl de arts dat in de spreekkamer vaak zelf beoordeelt. De gezagsverhouding tussen arts en patiënt is nét anders. Gelijkwaardiger misschien.’

Grote verschillen

In de toekomst zal het videoconsult in de medische praktijk een steeds grotere rol spelen. Zorg thuis als het kan en in het ziekenhuis als het moet. Uit het onderzoek kwamen nog andere grote verschillen tussen een video- en een conventioneel consult naar voren, schetst Wyke Stommel. 'Zoals de volgorde in het gesprek en dat de arts pas na lange tijd ontdekt dat de patiënt niet alleen in de kamer is. Die zaken moeten we bekijken. Daarna is het belangrijk om artsen ook in deze wijze van gespreksvoering op te leiden. Zo kunnen we deze service blijven optimaliseren.’

Bron: Radboud Universiteit, Videoconsult gedegen in beeld gebracht

Onderzoek: Stommel, W., Van Goor, H. & Stommel, M. (2019). Other-Attentiveness in Video Consultation Openings: A Conversation Analysis of Video-Mediated Versus Face-to-Face Consultations. Journal of Computer-Mediated Communication, Volume 24, Issue 6, November 2019.

Wilt u ook op de hoogte blijven van Medisch Ondernemen? Schrijf u hier in voor onze nieuwsbrieven Eerstelijn en Mondzorg.

Foto: Shutterstock