Toezichthouder NZa: ‘Verkeerde prikkels leiden tot onnodige zorg’

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) kijkt naar een financiële stimulans voor gepast gebruik en digitale zorg. De autoriteit wil een einde maken aan zorg die ‘onzinnig’ is, medische behandelingen die niet werken. Volgens de NZa is er een bekostigingssysteem nodig waarbij minder nadruk ligt op productieprikkels.

‘De zorg is te veel een verdienmodel geworden’, zegt Marian Kaljouw, bestuursvoorzitter van de NZa, in NRC Handelsblad. ‘We moeten kijken hoe we dat om kunnen draaien. Dat we minder gericht zijn op productie, maar wel doen wat nodig is.’

‘Afname huisartsenbezoek niet ernstig’

Volgens de toezichthouder leiden verkeerde financiële prikkels in het zorgstelsel tot het leveren van onnodige zorg. Kaljouw noemt voorbeelden als kijkoperaties van de knie bij ouderen of behandeling van slaapstoornissen als apneu. Ook van andere zorg, zoals controles en huisartsenbezoek, vraagt de NZa-bestuursvoorzitter zich af hoe ernstig het is dat die tijdens de coronacrisis afnamen.

'Tegengaan van overbehandeling'

Instellingen en medisch specialisten, die veelal niet in loondienst zijn, krijgen nu per verrichting betaald. ‘Misschien moeten we de medisch-specialistische bedrijven wel opheffen en zeggen: de specialisten gaan, net als iedereen, in loondienst’, vraagt Kaljouw zich af. Het ministerie van Volksgezondheid gaf NZa de opdracht om te kijken hoe in de nasleep van de coronacrisis een andere financiering van de zorg kan bijdragen aan het tegengaan van overbehandeling en het stimuleren van digitale zorg.

'Belonen van samenwerking en preventie'

Tijdens de coronacrisis legden ziekenhuizen de reguliere zorg gedeeltelijk, of soms zelfs geheel stil. Er ontstond een ‘stuwmeer’ aan behandelingen die moeten worden ingehaald. De NZa berekende dat het aantal verwijzingen via de huisarts tijdens de coronacrisis met bijna 800.000 is gedaald. ‘Ik denk dat je de vraag kunt stellen of het bij al die duizenden mensen om zorg gaat die echt nodig is’, zegt Kaljouw. Volgens de NZa is zo’n 15 tot 20 procent van de behandelingen ‘niet bewezen effectief’ en zouden die niet moeten worden vergoed.

De NZa kijkt naar een andere vorm van bekostiging. Daarbij denkt de toezichthouder aan het financieel meer belonen van samenwerking en preventie. Ook onderzoekt de NZa hoe verzekeraars geprikkeld kunnen worden efficiënter zorg in te kopen, bijvoorbeeld meer buiten de dure ziekenhuizen.

‘Bij nieuwe golf kritieke zorg niet uitstellen’

Inmiddels ligt het aantal verwijzingen naar het ziekenhuis weer ongeveer op het oude niveau, maar daarmee is het stuwmeer nog niet weg, waarschuwt Kaljouw. De NZa is ook bezorgd dat tijdens de crisis het aantal verwijzingen voor de oncologie met 70.000 terugliep. Bij een tweede coronagolf moet dit soort kritieke ziekenhuiszorg niet opnieuw worden uitgesteld, vindt Kaljouw. ‘Als je dat doet zit straks half Nederland in je stuwmeer. Dat is totaal onwenselijk vanuit het perspectief van de volksgezondheid.’

'Digitalisering sneller doorvoeren'

In een brief aan de NZa prijst het ministerie hoe snel tijdens de coronacrisis werd overgeschakeld op innovaties als beeldbellen en e-consults. Digitalisering moet ook veel sneller doorgevoerd worden in de zorg, vindt de NZa. De coronacrisis bewees dat het kan, zegt Kaljouw. ‘We praten al jaren over het meer toepassen van beeldbellen of e-consults, en dan zie je bij een uitbraak als corona dat de hele huisartsenzorg binnen 24 tot 48 uur digitaal werkt’. Het ministerie heeft de NZa gevraagd binnen zes weken met het advies te komen.

Foto: Shutterstock