Werkgeluk in de praktijk: Sleutel tot toekomstbestendige zorg

Als we de zorg toegankelijk willen houden, zo blijkt uit onderzoek, zal straks één op de vier werkenden in Nederland in de zorg moeten werken. Dat is alleen haalbaar als we fundamenteel anders kijken naar hoe we mensen aantrekken, behouden en laten floreren.

Werkgeluk speelt daarin een sleutelrol

Niet als ‘nice to have’, maar als randvoorwaarde voor goede zorg. Werkgeluk en mentale gezondheid van zorgprofessionals zouden in iedere praktijk net zo meetbaar en serieus genomen moeten worden als patiëntveiligheid: als kwaliteitsindicator voor goede zorg. Werkgeluk hangt immers rechtstreeks samen met alles wat voor zorgorganisaties cruciaal is: verzuim, verloop, productiviteit, samenwerking én patiënttevredenheid.

Waar hebben we het over? Wat is werkgeluk?

Werkgeluk wordt vaak verward met werkplezier. Een prettige sfeer, leuke collega’s of een teamuitje dragen daar zeker aan bij, maar werkgeluk gaat dieper. Het gaat over de duurzame kwaliteit van het werkende leven: de mate waarin iemand zich energiek, betrokken, competent en van betekenis voelt in zijn of haar werk. De 'zelfdeterminatietheorie' van Deci en Ryan biedt hiervoor een stevig wetenschappelijk fundament. Volgens deze theorie floreren mensen wanneer aan drie psychologische basisbehoeften wordt voldaan:

• Autonomie – invloed ervaren op hoe je je werk doet
• Competentie – het gevoel hebben dat je ergens goed in bent en kunt groeien
• Verbondenheid – je gezien, gewaardeerd en onderdeel voelen van een geheel

Wanneer deze behoeften structureel worden vervuld, ontstaat intrinsieke motivatie. En juist die intrinsieke motivatie is in de zorg van onschatbare waarde. Zorgprofessionals kiezen zelden voor dit vak vanwege status of financiële prikkels; zij kiezen het vanwege zingeving, betekenis en het verschil dat zij willen maken. Werkgeluk is daarmee geen einddoel, maar een proces. Zoals Aristoteles al stelde: geluk ontstaat wanneer mensen hun kwaliteiten op een excellente manier in praktijk brengen en worden wie zij ten diepste zijn. Werkgeluk is een werkwoord.

Voorbeeldcasus: Tandartspraktijk Romero

Tandarts Noemi Romero-Torrijos (Honselersdijk, zie foto): ‘Ik wil een team met een cultuur waarin we aan elkaar denken: denk aan je collega’s, denk aan je team. Voor medewerkers is het goed om samen ervaring op te doen. In veel teams heerst een individualistische mentaliteit. Als je merkt dat een team echt samenwerkt, ga je met meer plezier naar je werk en ondersteun je elkaar meer. Ik zou het dus fijn vinden om op die manier te groeien, dat kan gewoon. Patiënten merken dat ook, want alles is gerelateerd.’ Meer lezen:

• www.tandartspraktijkromero.nl
• Tandartspraktijk Romero heeft alle disciplines in huis: ‘Als ondernemer moet je verder denken’, 4 oktober 2024

Waarom is werkgeluk juist in de zorg zo belangrijk?

De zorg vraagt veel van mensen: emotioneel, mentaal en vaak ook fysiek. Tegelijkertijd is de regelruimte kleiner geworden door protocollen, wetgeving en administratieve druk. Juist die combinatie vergroot het risico op uitputting.

De cijfers liegen er niet om:

• Hoog verzuim in de zorg
• Structureel personeelstekort
• Jonge professionals die de sector vroegtijdig verlaten
• Toenemende werkdruk bij de blijvers

Onderzoek laat zien dat teams met hoog werkgeluk:

• Minder verzuim kennen
• Lager verloop hebben
• Effectiever samenwerken
• Veerkrachtiger zijn bij veranderingen
• Aantoonbaar hogere patiënttevredenheid realiseren

Gelukkige medewerkers zijn alerter, socialer, nemen meer initiatief en maken minder fouten. Patiënten merken dat. Werkgeluk werkt door: van medewerker naar team en van team naar patiënt.

Dag van de Praktijkmanager: werkgeluk, teamgeluk én persoonlijk geluk

De negentiende editie van de Dag van de Praktijkmanager staat in het teken van geluk: werkgeluk, teamgeluk en persoonlijk geluk. Je kunt een inspirerende dag verwachten met vertrouwde gezichten én nieuwe, verfrissende sprekers.

Een dag om op te laden, te reflecteren, te lachen en met direct toepasbare inzichten naar huis te gaan. De Dag van de Praktijkmanager vindt dit jaar plaats op 21 mei in Fort Voordorp (bij Utrecht). Dirkje van der Ven opent de dag met een keynote over gedrag, weerstand en verandering. Meer informatie en inschrijven: Dag van de Praktijkmanager

Lees het hele artikel in MedischOndernemen nummer 1 2026.