Innovatieve fysiotherapie: van interdisciplinair naar transdisciplinair

dinsdag 14 mei 2019

timer 3 min

Waarom is innoveren voor een fysiotherapieorganisatie vaak zo lastig? Doordat binnen een complexe en dynamische gezondheidszorgmarkt vaak interdisciplinaire oplossingen worden gezocht in plaats van zogeheten ‘transdisciplinaire’. De huidige gezondheidszorgmarkt is te complex geworden voor interdisciplinair innoveren, stelt Rutger IJntema, fysiotherapeut en onderzoeker bij het Instituut voor Bewegingsstudies aan de Hogeschool Utrecht. Hoe pakt u innovaties eigenlijk aan?

Interdisciplinair innoveren

Veel nieuwe ideeën van fysiotherapieorganisaties worden benaderd vanuit interdisciplinaire innovatie. Een voorbeeld hiervan is dat bekende professies zoals de fysiotherapeut, de huisarts, de POH en de maatschappelijk werker in teamverband overleggen met elkaar. Typerend is hier dat kleine bruggetjes worden geslagen, denkend vanuit de eigen discipline, zonder dat er fundamenteel wordt geïnnoveerd. Innoveren in de huidige gezondheidszorgmarkt is complexer dan kleine bruggetjes slaan.

Complex systeem

De volgende voorbeelden tonen aan dat een fysiotherapieorganisatie onderdeel is van een complex en veranderlijk gezondheidszorgsysteem. Juiste zorg op de juiste plaats. Meer service. Meer kwaliteit. Kostenefficiënt werken. Transparantie van zorg. Verantwoorde zorg. Gepersonaliseerde zorg. Integratie met zorg en welzijn. Regionalisering. Wijkgericht werken. Healthcare value. Digitalisering.

Landelijke richtlijnen en indicatoren zijn bijvoorbeeld sterk bepalend voor de huidige vergoedingsstructuur voor fysiotherapie. Dit betekent echter dat het ontwikkelen van regionale zorg (bijvoorbeeld het opbouwen van grotere samenwerkingsverbanden) of wijkgerichte zorg (bijvoorbeeld leefstijl, vitaliteit of eenzaamheid) veelal een bedrijfsrisico met zich meebrengt. Dit komt doordat er nog weinig ervaring (lees data) is opgebouwd. Maar ook omdat de huidige vergoedingsstructuur vanuit de ziektewet en de wet maatschappelijke ondersteuning hier nog niet goed bij past. Ook digitalisering van zorg, zoals het verzamelen en analyseren van big-data, E-health toepassingen en andere online services heeft het zelfde bedrijfsrisico in zich vanwege privacy gevoeligheid of veel overlegtijd met software experts. Om hiervoor een oplossing te vinden zijn innovatieteams nodig die het interdisciplinaire niveau ver kunnen overstijgen.

Transdisciplinair innoveren

Voor complexe vraagstukken is juist zogeheten ‘transdisciplinaire innovatie’ nodig. Hierbij zijn niet alleen zorgprofessionals betrokken, maar ook bijvoorbeeld burgers, landelijke, regionale of lokale overheden, softwareontwikkelaars, bedrijfskundigen, wetenschappers en financiers. Typerend voor transdisciplinaire innovatie is dat er een gezamenlijk doel is bepaald, waar alle partijen voor warm lopen. Echter, elk van deze disciplines spreekt zijn eigen taal en heeft zijn eigen innovatiemethoden. Daarom is het vooral van belang dat de verschillende perspectieven interactief worden vertaald naar elkaar. Door deze vertaling ontstaan vermenging en begrip voor elkaars kunde, en het mogen bevragen van elkaars methoden en cultuur. Hierdoor kunnen innovatieve oplossingen voor complexe vraagstukken ontstaan.

Dit levert ook bevreemding, misverstanden, verwijten en conflicten op. Deze zijn nodig omdat dit problemen naar boven haalt die moeten worden besproken en opgelost. Onder goede aansturing en door selectie van mensen met innovatiecapaciteit die tegen misverstand en conflict kunnen leidt dit uiteindelijk tot een gezamenlijke werkwijze die dwars door disciplines en maatschappelijke partijen heen loopt.

Een dynamisch en complex gezondheidszorgsysteem vraagt om zogeheten ‘transdisciplinaire benaderingswijzen’. Zo kan een fysiotherapieorganisatie pas écht gaan innoveren. Hoe pakt u innovaties eigenlijk aan?

Literatuur: Transdisciplinary knowledge producing teams: Toward a complex systems perspective

Geschreven door Rutger IJntema