Agatha Hielkema (VvAA): ‘Vernieuwingen gezondheidsrecht vergen andere vaardigheden van fysio's’

maandag 24 februari 2020

timer 6 min

Fysiotherapeuten zijn slecht op de hoogte van het gezondheidsrecht, blijkt uit VvAA-onderzoek. Agatha Hielkema, senior specialist gezondheidsrecht bij de VvAA, praat fysiotherapeuten tijdens Fysiopraktijk Anno Nu op 7 maart bij over de zorgwetgeving. Hielkema: ‘Vanaf 1 juli 2020 kunnen patiënten hun eigen medisch dossier op afstand inzien. Het is afwachten hoe zich dit gaat ontwikkelen en wat de effecten gaan zijn.’

Agatha Hielkema signaleert als belangrijke trend dat ouderen steeds langer thuis blijven wonen. Daarbij kunnen fysiotherapeuten ouderen veel ondersteuning bieden, maar dat vergt nieuwe kennis en vaardigheden. ‘Fysiotherapeuten kunnen daarop inspelen, door zich bezig te houden met valpreventie en te zorgen dat deze mensen thuis voldoende beweging krijgen.'

'De behoefte aan zorg groeit dus, maar er zijn geen eenduidige financiële regelingen voor. Het zijn nu vooral lokale initiatieven die zich hier mee bezig houden. Op dit moment zijn er nog niet veel vragen over, maar ik vermoed dat dit in de toekomst wel gaat gebeuren. Je wilt als fysiotherapeut meepraten over iets waar je nog niet in thuis bent. Dat vraagt nieuwe vaardigheden naast de medisch inhoudelijke kennis.’

De afgelopen jaren is er voor zowel patiënten als zorgverleners veel veranderd in de wetgeving. De overheid wilde de positie van patiënten versterken door wetten als Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) en Wet geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO) . 1 juli treedt de wet op online inzage volgens het OPEN-programma in werking. Op wettelijk gebied verandert er zoveel voor zorgverleners dat het hen soms duizelt, zo blijkt uit VvAA-onderzoek. ( Gezondheidsrecht? Het duizelt de zorgverlener!).

Bekijk hieronder de video van de VvAA over de grip op zorgwetgeving:

Wat is de kern van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)?

‘De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) houdt op twee manieren toezicht op kwaliteit. Voorheen hield de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) alleen toezicht op intramurale instellingen, maar dankzij deze wet geldt dit voor alle zorgverleners. Ook moet een zorgaanbieder zelf een melding doen bij de IGJ. Dat geldt bij calamiteiten, bij geweld in de zorg en bij disfunctioneren. De andere manier van het waarborgen van kwaliteit is aan de hand van de nieuwe klachtenregeling. Deze regeling zorgt ervoor dat hulpverlener en patiënt in een informeel stadium samen tot een voor beiden aanvaardbare oplossing proberen te komen.’

Wat betekent de wet voor zorgverleners?

‘De intentie van deze wet is goed, maar het voeren van een gesprek met een ontevreden patiënt vraagt andere vaardigheden en moed. Patiënten kunnen gebruik maken van de ondersteuning van een klachtenfunctionaris, maar voor kleine fysiopraktijken met een klachtenfunctionaris op afstand is het erg lastig om de klachtenfunctionaris fysiek bij het gesprek aanwezig te laten zijn. Dat maakt het niet makkelijk om tot een oplossing te komen. Deze manier werkt alleen goed als je een echt gesprek organiseert. Zo’n gesprek blijft spannend om als hulpverlener te voeren. Het gesprek kan veel opleveren, maar leidt alleen tot verbetering als je beiden open staat voor elkaar. Er moet sprake zijn van een vertrouwensrelatie tussen hulpverlener en patiënt. Als je als patiënt alle vertrouwen in de hulpverlener al kwijt bent dan wordt het erg lastig voor de hulpverlener om het tij nog te keren.’

Wat is de kern van de Wet geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO)?

‘De Wet geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO) regelt in basis de verhouding tussen de hulpverlener en de patiënt, die moet zo gelijkwaardig mogelijk zijn. Daarom krijgt de patiënt een aantal rechten, die zich richten op het compenseren van de kennis achterstand ten opzichte van de fysiotherapeut.’

‘Per 1 januari 2020 is de WGBO genuanceerd en zijn er rechten toegevoegd, zoals dat het geven van informatie een toestemming een continu proces moet zijn in de vorm van shared decision making. Hierbij ontstaat een dialoog, waarbij de hulpverlener de patiënt betrekt bij de besluitvorming. Samen onderzoeken zij welke doelen en behandelmogelijkheden aansluiten bij de behoefte van de patiënt. Bedenk als fysiotherapeut hoe je bijdraagt aan de gezondheid van de patiënt. De vertrouwensrelatie tussen patiënt en zorgverlener werkt twee kanten op. Je moet er als fysiotherapeut ook op kunnen vertrouwen dat de patiënt het hele verhaal vertelt.’

Weten fysio’s voldoende wat ze voor de Wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg (BIG) moeten doen?

‘De fysiotherapeut valt door de BIG-registratie onder wettelijk tuchtrecht. Veel klachten worden via de klachtenfunctionaris of de geschilleninstantie opgelost. Er wordt niet vaak voor een formele tuchtklacht gekozen. Sinds 1 april 2019 moeten fysiotherapeuten rekening houden dat ze breder aangesproken kunnen worden. Mensen verwachten van fysiotherapeuten, die ook werkzaam zijn als bijvoorbeeld yoga-instructeur, dat ze meer kennis hebben van het lichaam dan iemand die alleen fysiotherapeut of alleen yoga-instructeur is.’

Patiënten kunnen vanaf 1 juli 2020 online hun medische gegevens inkijken. Welke gevolgen heeft het programma Open voor de fysiotherapeut?

‘Op dit moment mogen patiënten een kopie van hun dossier of een uitdraai van het digitale dossier opvragen. Met de nieuwe wetgeving per 1 juli 2020 mogen patiënten hun eigen medisch dossier op afstand inzien. Dat leidt tot nieuwe effecten op de relatie tussen zorgverlener en patiënt. Daar zitten positieve én negatieve kanten aan. Het is positief dat de patiënt zich goed kan voorbereiden en adviezen kan nalezen. Het is een nadeel dat de hulpverlener in vaktermen in het dossier schrijft. Patiënten kunnen deze termen googelen en op een andere manier interpreteren.’

‘Ik ben benieuwd naar het delen van inloggegevens van de eigen portal. Stel dat de hulpverlener iets persoonlijks opschrijft en de partner meeleest of zelfs in bezit is van het wachtwoord. Drempels worden lager, maar kunnen ook een onbedoeld effect hebben, dat de patiënt zich niet realiseert als hij of zij begint met de behandeling. De toegang tot het dossier is dus een lastige kwestie. Over de mogelijke negatieve effecten hoor ik geen geluiden, niet in de politiek maar ook niet in vakbladen van juristen. Het is dus afwachten welke gevolgen de wetswijziging met zich meebrengt.’