Klara Knapen: ‘Cao praktijkmanagers werkt aan alle kanten versterkend’

De cao-partijen stellen dat werkgevers en werknemers in de huisartsenzorg zich moeten voorbereiden op een toekomst met veel veranderingen. Vanwege de veranderingen zijn teamwork en voortdurende ontwikkeling van ieders vakmanschap en professionaliteit noodzakelijk. In de Cao Huisartsenzorg zijn nu voor het eerst drie functieprofielen van de praktijkmanager opgenomen: profielen op het uitvoerende, tactische en strategische niveau met daaraan gekoppeld de loonschalen 7, 8 en 9.

Klara Knapen, bestuurslid bij de NVvPM (foto), legt uit waarom de cao met bijbehorende functiedifferentiatie voor de beroepsgroep zo belangrijk is. ‘De huisarts kan hierdoor een keuze maken welke praktijkmanager er nodig is in de praktijk. Aan de hand van de drie schalen kan de praktijkhouder ook aangeven op welk niveau de praktijkmanager nu functioneert. ’

Functieniveaus

Omgekeerd bieden de functieniveaus ook houvast voor praktijkmanagers die zich willen ontwikkelen, vervolgt Knapen. ‘Een doktersassistente of aankomend praktijkmanager kan zich ook spiegelen aan  de profielen en naar de praktijkhouder gaan. Ze kan dan zeggen: “Op papier ben ik doktersassistente, maar in werkelijkheid functioneer ik als praktijkmanager op uitvoerend, tactisch of strategisch niveau. Ik wil daar ook de bijpassende beloning bij volgens een van de schalen.” De niveaus laten zich bepalen door de verantwoordelijkheid en beslissingsbevoegdheid die iemand heeft. De gemiddelde praktijkmanager acteert nu op alle niveaus: zowel uitvoerend, tactisch als strategisch. Het komt weinig voor dat iemand alleen op strategisch niveau opereert. Dat gebeurt onder andere in sommige gezondheidscentra en daar waar een praktijkmanager meerdere praktijken ondersteunt.’

De meeste praktijkmanagers laveren tussen de niveaus, schetst Knapen. ‘Op het hoogste niveau is ze dan vooral sparringpartner van de huisarts en de zorgverzekeraar. Ook leidt ze het personeelsbeleid, houdt zich dan bezig met zorgvernieuwing en ondersteunt de praktijk met samenwerking in de eerstelijn. Praktijkmanagers in praktijken tot zo’n 4000 patiënten opereren meestal op alle niveaus. Zo iemand denkt strategisch en helpt verbeterplannen te maken, maar begeleidt ook het hele uitvoeringsproces.’

‘Doorstromen tussen niveaus’

Zijn de loonschalen ook financieel naar tevredenheid van de NVvPM? ‘Ja, we zijn blij dat de schalen 7, 8 en 9 er in staan, waardoor die in- en doorstroming naar de verschillende niveaus praktijkmanager goed te maken is. De meeste praktijkmanagers zijn doorstromers zoals doktersassistenten. Als beroepsvereniging hebben we ervoor gepleit dat doktersassistenten en praktijkondersteuners ook kunnen doorstromen naar de functie van praktijkmanager, zoals al veel gebeurt.  Van oudsher stond een hbo-stempel op de praktijkmanager, maar doktersassistenten hebben dat niet, dat gat leek te groot.’

Knapen vertelt dat de cao tot stand kwam na overleg met de NVvPM-achterban. ‘We hebben onze leden de afgelopen drie jaar bij iedere netwerkdag  een concept functieprofiel voorgelegd om samen te sparren. Wat vinden we nu dat een praktijkmanager is en doet? Dat hebben we onze leden en andere partijen voorgelegd en daarop feedback gevraagd. Hierdoor wordt het landelijk gedragen en dat is een flinke stap.’

‘Opgelucht adem halen’

‘Naar mijn idee kan iedereen heel opgelucht adem halen met deze cao. Om een praktijkmanager binnen te halen hoef je niet per se iemand op schaal 9 te hebben. Bij een praktijkhouder die zich een dag in de week bezig houdt met financiën en personeel, sluit een uitvoerende praktijkmanager op schaal 7 beter aan. Maar als je een doktersassistente met schaal 6 een hele praktijk wil laten runnen, dan geeft dat gewoon wrijving.’

‘Mijns inziens werken de doktersassistenten en praktijkondersteuners al op hbo-niveau: ze hebben een spilfunctie in de praktijk, hebben vaak meerdere managementtaken en zorgen dat alles draait. De stap naar praktijkmanagement is voor een hele grote groep dan ook niet groot, alleen het hoeft niet per se een afgestudeerde hbo-er te zijn. Reik ze gerichte kennis en training aan, bijvoorbeeld hoe ze een helicopterview ontwikkelen en de administratie en personeelsbeleid kunnen inrichten. Dan kom je al een heel eind.’

Ontwikkeling scholingsaanbod

Verdere invulling van de functieniveaus is een volgende stap, denkt Knapen. ‘Het is een cruciaal jaar voor de praktijkmanager, maar nu begint het pas. Voor opleidingen ligt er nu het uitgangspunt van de functiebeschrijving en de competentieprofielen op drie niveaus, en de scholing moet daaraan voldoen. Hogescholen kunnen een tweejarige hbo-opleiding op strategisch niveau ontwikkelen,  terwijl de mbo meer praktische trajecten op uitvoerend of tactisch niveau kunnen opzetten.’

Ook voor zorgverzekeraars is de functie-indeling praktisch omdat ze gericht vergoedingen voor de inzet van praktijkmanagers kunnen geven, verwacht Knapen. ‘Tot nu werd de praktijkmanager gezien als een functie met een hbo-diploma, maar om een huisarts te ondersteunen is dat niet altijd nodig. Een hbo-praktijkmanager gaat geen planning maken of vergoedingen declareren, maar is juist inzetbaar op zorgvernieuwing en het team leiden richting de toekomst van de veranderingen. Nu zijn de functieprofielen voorhanden en kunnen ze gericht gaan vergoeden waar de huisarts ondersteuning nodig heeft. De cao werkt dus aan alle kanten versterkend.’

Links: LHV,  Nieuwe Cao Huisartsenzorg en Cao Hidha van kracht; MedischOndernemen,  Klara Knapen (NVvPM): ‘Praktijkmanagers moeten hun rol pakken in de eerstelijn’; NVvPM,  Nederlandse Vereniging voor Praktijk Management

Foto: Klara Knapen NVvPM