Bruggen bouwen naar de toekomst van de eerste lijn

Een brug naar de toekomst bouw je het beste met jonge, ambitieuze zorgprofessionals, dacht ABN AMRO. De bank bood daarom 20 high-potentials een workshop trendactivatie aan. Hier hebben zij geleerd trends te signaleren, te analyseren en toe te passen op het thema: ‘samenwerken in de zorg in 2030’. In vier groepjes ontwikkelden de deelnemers hun visie. De beste twee groepjes mochten hun visie op 14 juni pitchen voor een publiek van zorgprofessionals in de zaal en een divers gezelschap van stakeholders uit de zorg aan tafel. Daarna werd er gediscussieerd over stellingen die de jonge medici hadden geponeerd.

Wie zaten er aan tafel?

• Carl Verheijen, directeur Institute Positive Healthcare
• Heleen Pons, zorginkoper CZ
• Tom Schoen, manager Patiëntenfederatie
• Kirsten de Brouwer, senior policy adviseur NZa
• Cathy van Beek, Quartermaster Sustainable Health Care bij VWS
• Esther Talboom-Kamp, bestuurslid InEen en voorzitter Raad van Bestuur Saltro
• Namens de twee winnende groepjes van de “trendactivatieworkshop”: Shanice Beerepoot en Nitika Chouhan.  
• De tafelvoorzitters waren Thera Evers en Rob Boelens, sectorspecialisten medisch bij ABN AMRO.

Pitch 1: Personal Digital Doctor

In de pitch van Shanice Beerepoot stond digitalisering centraal. Iedereen heeft in 2030 een Personal Digital Doctor die je gezondheid continu monitort en je indien nodig naar de juiste echte dokter stuurt. Al je data worden dan gelijk meegestuurd. Iedereen op elk moment precies de juist zorg, dat kan op deze manier bereikt worden. De huisarts bestaat nog maar niet meer in de functie van poortwachter of eerste aanspreekpunt. De huisarts is een gespecialiseerde arts geworden.

Pitch 2: Live & Let Live

In de pitch van Nitika Chouhan was community care de basis. De gemeenschap bepaalt hoe de zorg er in de eigen wijk uitziet. Dit is afhankelijk van wat er in die wijk nodig is, want patiënten hebben heel verschillende behoeftes. De patiënt kiest wat hij nodig heeft uit de ‘Medical Toolbox'. De warme zorg, met het menselijk contact, blijft de basis. Dit wordt met koude technologie ondersteund. Dit zet ook de zorgprofessional, die nu gehinderd wordt door te veel administratie en gedoe, in zijn kracht.

Mens versus machine

Technologie is duidelijk de grote gemene deler tussen de twee pitches. Alle jonge zorgprofessionals denken dat de technologie een grotere rol gaat spelen in de zorg maar er is een duidelijk nuanceverschil: pitch 1 voorspelt duidelijk meer puur digitale zorg, waar geen mens aan te pas komt, dan pitch 2.

Veel mensen in de zaal vinden het perspectief van een dokter die alleen maar ‘denkt’ op basis van algoritmes geen prettig vooruitzicht. Maar Beerepoot denkt dat een virtuele coach niet van echt te onderscheiden is. De huisarts blijft bestaan maar dan vooral voor lichamelijk onderzoek. Cathy van Beek denkt ook dat mensen in veel gevallen een robot prima vinden. De algemene teneur van de reacties in de zaal is echter dat het mens-tot-mens-contact de basis van de zorg is en ook in 2030 moet blijven. 

De patiënt aan de knoppen

‘De patiënt logt in 2030 zelf in op het multidisciplinair overleg (mdo)’ is een van de stellingen die de jonge medici poneerden. De patiënt moet echt zelf de regie gaan voeren over zijn gezondheid vinden alle deelnemers, en wat Heleen Pons betreft niet pas in 2030 maar nu. De normen, waarden en wensen van de patiënt gaan een grotere rol spelen, zoals we nu ook al zien binnen het begrip positieve gezondheid. Volgens Van Beek is het in het Radboud UMC al zover. Maar, zo betogen onder anderen Schoen en Talboom, niet iedereen heeft genoeg gezondheids- en digitale vaardigheden om zelf de regie te voeren. Daar moet aandacht voor blijven. De zorg dat er een tweedeling in de zorg kan ontstaan, keert in de discussie steeds terug.

Aan de andere kant gaan mensen de regie in 2030 wellicht juist uit handen geven door al hun gegevens (bijvoorbeeld verzameld via sensoren die ze dragen) te delen met een digitale dokter. Die beslist voor hen wanneer het tijd is om naar een dokter te gaan of een preventieve maatregel te nemen zoals meer bewegen of gezonder eten. Als mensen al hun gezondheidsgegevens delen, kan er eerder worden inbegrepen. Eigenlijk zouden ze dan minder zorgpremie hoeven te betalen, denkt Pons: “Als mensen hun data verkopen en daardoor minder zorgkosten maken, waarom zou je ze daar niet voor belonen?”

Zijn mensen bereid hun privacy in te leveren als dat een gezondheidsvoordeel (of een financieel voordeel) oplevert? In de zaal valt op dat vooral het jongere publiek hier geen moeite mee heeft.  De patiënt moet wel zelf kunnen kiezen hoeveel van zijn data hij deelt en met wie, vindt Tom Schoen. Van Beek wijst op het gevaar dat mensen met weinig geld geen keuze hebben omdat ze zorginformatie moeten verkopen om de premie te kunnen betalen.

Preventie

“Er wordt op deze manier nog steeds geld verdiend aan ziek zijn” zegt een fysiotherapeut uit het publiek. “Niet aan zorgen dat de patiënt gezond blijft”.  Het systeem moet een draai maken naar preventie en ook de beloningsstructuur moet daarbij aansluiten. De zorgkosten zijn een bom onder het systeem, beaamt Carl Verheijen, we moeten zorg uitstellen en voorkomen. Fysiotherapeut Wendy Scholten, die namens de groep van de tweede pitch aan tafel zit, zegt dat we met zijn allen moeten kijken waar we het geld aan uitgeven.

De fysiotherapeut denkt dat het initiatief van de zorgverzekeraar moet komen, maar Pons zegt dat ze alleen voor zorg kan betalen en niet voor preventie. “Stoppen met roken en de  geïndiceerde leefstijlinterventie zijn enige twee preventieve prestaties die ik mag vergoeden.  Volgens De Brouwer, van de NZa, kan preventie vergoeden echter wel, als er een aanleiding is.

Ligt de basis van veel gezondheidsproblemen niet veel dieper dan roken of ongezond leven? Moeten we de problemen in de zorg niet op een basaler niveau op lossen, dat is de vraag die wordt verwoord door Pons. De beste preventie zou schuldhulpverlening zijn. Zouden we zo de zorgeuro niet beter kunnen besteden?

Tot slot

ABN AMRO bouwt mee aan de toekomst van de zorg door dit soort discussies aan te zwengelen. De visie die je ziet ontstaan is niet eenduidig, maar het belang is vooral dat jongen mensen worden aangespoord om na te denken over de toekomst. Zaadjes planten in het hoofd van jonge èn al wat oudere mensen. Dat is hoe verandering vorm krijgt. 

.