Eigenschappen van effectief leiderschap: wees proactief en neem de regie (1)

Gebrek aan ervaring met leidinggeven, onduidelijkheid over de positie van de leidinggevende in de praktijk en het liever willen vermijden van een eventueel conflict. Dat zijn de voornaamste redenen dat veel praktijkmanagers en praktijkhouders niet de rol pakken die nodig is. Terwijl zij juist sleutelfiguren zijn in het realiseren van een succesvolle en effectieve zorgorganisatie voor zowel patiënt als personeel.

Leiderschap is een belangrijk aspect in elke organisatie en zeker in de zorg. Het is van groot belang om effectief leiderschap te tonen om een succesvolle en effectieve zorgorganisatie te realiseren. Een van de meest invloedrijke modellen voor effectief leiderschap is het Seven Habits-model van Stephen Covey. Dit model beschrijft zeven essentiële eigenschappen van effectieve leiders, waaronder proactief zijn (Eigenschap 1). In dit artikel wordt deze eigenschap in het bijzonder besproken en hoe deze van toepassing is op praktijkmanagers en -houders in de zorg. De andere eigenschappen belichten we in de volgende vijf artikelen.

In dit artikel staat proactiviteit centraal. Proactief zijn betekent dat iemand verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar eigen leven en omstandigheden, in plaats van te reageren op omgevingsfactoren. Een groot deel van de mensheid legt, wanneer er iets niet volgens plan verloopt, de schuld neer bij iets of iemand anders. Luister maar eens naar wat je jezelf of collega’s hoort zeggen na een afspraak waarbij de communicatie niet geheel vlotjes verliep: ‘Zo, dat was toch een dwarse patiënt.’ Of: ‘Ik kom net terug van mijn schoonmoeder. Het was weer een lange monoloog, niet één keer heeft ze gevraagd hoe het met mij gaat.’

Kijk naar je aandeel en neem regie

Proactief zijn betekent dat je jezelf niet als slachtoffer ziet van omstandigheden, maar juist actief werkt aan het creëren van de veranderingen die je wilt zien in je leven. Door proactief te zijn, vergroot je je invloed op je eigen toekomst en op de wereld om je heen. Dus dan kijk je, in de communicatie met die ‘dwarse persoon’ of ‘praatzieke schoonmoeder’ ook naar jouw aandeel in de dialoog.

Een van de belangrijkste aspecten van proactief zijn is het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag en beslissingen. In plaats van te reageren op omstandigheden en omgeving, neemt een proactieve leider de regie in handen en stuurt hij de omstandigheden en omgeving aan. Dit betekent niet dat je niet reageert op veranderingen en uitdagingen, maar wel dat je deze uitdagingen proactief aangaat en oplost.

Kijk positief naar uitdagingen

Een ander belangrijk aspect van proactief zijn is het hebben van een positieve instelling. In plaats van te focussen op problemen en beperkingen, richt een proactieve leider zich op mogelijkheden en oplossingen. Dit betekent dat ze een positieve en oplossingsgerichte houding hebben, in plaats van in een bubbel leven waarin problemen niet bestaan.

Bovendien dient een leidinggevende in de zorg een positieve instelling te hebben bij het oplossen van uitdagingen en problemen. Dit betekent bijvoorbeeld het proactief zoeken naar oplossingen voor knelpunten, het bevorderen van een positieve werkomgeving en het motiveren van medewerkers om het beste uit zichzelf te halen.

Dit artikel is een ingekorte voorpublicatie van een artikel dat deze maand in het PM-katern in MedischOndernemen 2023-1 en op MO Plek verschijnt.

Link:

• Draai aan alle knoppen voor ‘retentie’: Personeelsbehoud is het nieuwe recruitment, Charlotte van den Wall Bake, 24 november 2022
• ‘Deep Democracy’: ‘Neem de wijsheid van de minderheid altijd mee in je besluiten’, Charlotte van den Wall Bake, 24 oktober 2022
• ‘Cohesie – een absolute voorwaarde voor een goed team’, Charlotte van den Wall Bake, 11 juli 2022