Werkgeluk-expert Sandra Klijn: 'Pas als je je eigen valkuilen herkent, kun je effectiever samenwerken'

Leidinggevenden vergroten hun invloed door hun eigen emoties en reflexen te kennen, niet door die van anderen te willen bijsturen. Dat schrijft Sandra Klijn, expert op het gebied van werkgeluk, in een artikel over emotionele intelligentie. Ze beschrijft emotionele intelligentie als de basis voor samenwerking en legt uit waarom zelfkennis daarbij zwaarder telt dan techniek.

Sandra Klijn omschrijft emotionele intelligentie als het vermogen om de eigen emoties te herkennen, te begrijpen en er bewust mee om te gaan in contact met anderen ('Emotionele intelligentie: vergroot je invloed als je je reflexen kent'). Juist onder druk blijkt of iemand dat vermogen heeft. 'In ons dagelijks werk reageren we vaak sneller dan we denken. Iemand stelt een kritische vraag en je voelt irritatie. Een besluit blijft uit en je wordt ongeduldig. Een collega haakt af en je neemt automatisch de regie over. Dit zijn geen bewuste keuzes, maar vertrouwde patronen die zichtbaar worden onder druk', schrijft Klijn.

‘Patronen herkennen’

Zelfkennis begint bij het herkennen van die patronen. 'Jezelf kennen betekent dat je deze patronen leert herkennen terwijl ze zich aandienen. Dat je kunt zeggen: dit raakt me, hier schiet ik in de verdediging, of nu heb ik de neiging om het over te nemen. Op dat moment ontstaat ruimte. Ruimte om niet automatisch te reageren, maar bewust te kiezen hoe je het gesprek voert', schrijft ze. Die keuze werkt door in het hele team. 'Hoe jij omgaat met spanning, kritiek of onzekerheid bepaalt in hoge mate hoe veilig mensen zich voelen om zich uit te spreken en verantwoordelijkheid te nemen', stelt Klijn. 'Wie zijn eigen emoties en reflexen niet kent, neemt ze onbewust mee in elke interactie.'

‘Beschuldigende vinger’

In een team ligt de verleiding op de loer om de oorzaak bij de ander te zoeken. 'Wanneer we samenwerken, is het verleidelijk om te focussen op wat de ander verkeerd doet. We wijzen met een beschuldigende vinger en zien haarscherp waar het bij de ander misgaat: te dominant, te traag, te emotioneel, te afstandelijk. Maar terwijl één vinger naar de ander wijst, wijzen er drie terug naar onszelf', schrijft Klijn. Die drie vingers nodigen volgens haar uit tot reflectie: waarom raakt dit gedrag mij zo, en wat maakt dat ik er juist zo op reageer?

‘Eigen schaduwzijden zien’

Het antwoord ligt dichter bij huis dan we vaak doorhebben. Achter irritatie schuilt volgens Klijn geregeld een stuk van jezelf dat je liever niet ziet: je schaduwzijde. Wie zich ergert aan een collega die alles onder controle wil houden, is misschien zelf bang de grip te verliezen. Wie zich stoort aan iemand die zich op de voorgrond plaatst, onderdrukt misschien de eigen behoefte aan erkenning. Groei in samenwerking vraagt daarom niet alleen om begrip voor de ander, maar vooral om de moed de eigen schaduwzijden onder ogen te zien. 'Want pas als je je eigen valkuilen herkent, kun je met meer mildheid en effectiviteit samenwerken', schrijft Klijn.

Meer lezen?

• Sandra Klijn, 'Emotionele intelligentie: vergroot je invloed als je je reflexen kent'. Deze maand verschijnt haar boek Teamwork? Eerst even over mij.